From: Subject: =?Windows-1252?Q?T=FCrkiye_-_Vikipedi?= Date: Mon, 11 Dec 2006 20:22:01 +0200 MIME-Version: 1.0 Content-Type: multipart/related; type="text/html"; boundary="----=_NextPart_000_0514_01C71D62.040B7A10" X-MimeOLE: Produced By Microsoft MimeOLE V6.00.2900.2962 This is a multi-part message in MIME format. ------=_NextPart_000_0514_01C71D62.040B7A10 Content-Type: text/html; charset="utf-8" Content-Transfer-Encoding: quoted-printable Content-Location: mhtml:file://C:\Documents and Settings\User\My Documents\privatetourturkey\wikipediatr\Turkey - wikipedia.mht =EF=BB=BF T=C3=BCrkiye - Vikipedi

T=C3=BCrkiye

Vikipedi, =C3=B6zg=C3=BCr ansiklopedi

(Turkey=20 sayfas=C4=B1ndan y=C3=B6nlendirildi)
Git ve: kullan, ara
T=C3=BCrkiye Cumhuriyeti
=
T=C3=BC= rk=20 Bayra=C4=9F=C4=B1 T=C3=BCrki= ye=20 Armas=C4=B1
Resm=C3=AE = dil T=C3=BCrk=C3=A7e Ba=C5=9Fkent Ankara N=C3=BCfusu 1 milyonun =C3=BCzerinde olan kent = merkezleri =C4=B0stanbul = (12,5=20 milyon), Ankara (5 = milyon), =C4=B0zmir (3,5=20 milyon), Bursa (2 milyon), = Adana (1,5=20 milyon), Konya (1,5 = milyon), Mersin (1,25=20 milyon), Antalya (1,25=20 milyon) Devlet=20 =C5=9Fekli Cumhuriyet= Y=C3=B6net= im=20 bi=C3=A7imi Parlamenter=20 demokrasi Kurucusu Mustafa = Kemal=20 Atat=C3=BCrk Cumhurba=C5= =9Fkan=C4=B1 Ahmet = Necdet=20 Sezer Ba=C5=9Fbakan= Recep = Tayyip=20 Erdo=C4=9Fan = Y=C3=BCz=C3=B6l=C3=A7=C3=BCm=C3=BC =C4=B0zd=C3=BC=C5=9F=C3=BCm alan=C4=B1 (harita =C3=BCzerinde) = 779.452 km=C2=B2
; = ger=C3=A7ek=20 alan=C4=B1 814.578 km=C2=B2
. = D=C3=BCnya=20 y=C3=BCzeyinin %1,3'=C3=BCn=C3=BC kaplar, en geni=C5=9F 36. = =C3=BClkedir. N=C3=BCfus 79.709.412 (2006)=3Den son = i=C5=9Flem=3D
En=20 kalabal=C4=B1k 14. =C3=BClke N=C3= =BCfus=20 yo=C4=9Funlu=C4=9Fu 99,7 ki=C5=9Fi/km=C2=B2 Ulusal g=C3=BCnler 23=20 Nisan: TBMM'nin a=C3=A7=C4=B1l=C4=B1=C5=9F=C4=B1 (1920)
19 = May=C4=B1s: Kurtulu=C5=9F=20 Sava=C5=9F=C4=B1'n=C4=B1n ba=C5=9Flamas=C4=B1 (1919)
30=20 A=C4=9Fustos: Kurtulu=C5=9F Sava=C5=9F=C4=B1'n=C4=B1n = kazan=C4=B1lmas=C4=B1 (1922)
29 Ekim: = Cumhuriyetin=20 ilan=C4=B1 (1923) Mill=C3=AE gelir (GSMH) 361,5 milyar ABD = Dolar=C4=B1=20 (2005)
En zengin 19. =C3=BClke
661,6 milyar ABD = Dolar=C4=B1 (2005)=20 Sat=C4=B1n Alma G=C3=BCc=C3=BC Paritesine G=C3=B6re
En zengin = 16. =C3=BClke Ki=C5=9Fi ba=C5=9F=C4=B1na d=C3=BC=C5=9Fen mill=C3=AE = gelir 5.062 ABD = Dolar=C4=B1=20 (2005)
En m=C3=BCreffeh 63. =C3=BClke
8.400 ABD = Dolar=C4=B1 (2005)=20 Sat=C4=B1n Alma G=C3=BCc=C3=BC Paritesine G=C3=B6re Para = birimi Yeni = T=C3=BCrk=20 Liras=C4=B1 (YTL)1 Saat = dilimi
-=20 Yaz=20 saati EET (UTC+= 2)
EEST=20 (UTC+3) Ulusal=20 mar=C5=9F = =C4=B0stikl=C3=A2l=20 Mar=C5=9F=C4=B1 Ulusal=20 renkler K=C4=B1rm=C4= =B1z=C4=B1 ve=20 beyaz =C4=B0n= ternet=20 alan ad=C4=B1 .tr Telefon=20 kodu +90 1 1 Ocak 2005'ten itibaren = Yeni = T=C3=BCrk=20 Liras=C4=B1; eski birim T=C3=BCrk=20 Liras=C4=B1.
3DPortal:T=C3=BCrkiye=20
 T=C3=BCrk= iye=20 Portal=C4=B1

T=C3=BCrkiye, resm=C3=AE ad=C4=B1yla T=C3=BCrkiye = Cumhuriyeti, Kuzey=20 Yar=C4=B1mk=C3=BCrede, Avrupa ve Asya k=C4=B1talar=C4=B1 = aras=C4=B1nda, ku=C5=9Fbak=C4=B1=C5=9F=C4=B1=20 g=C3=B6r=C3=BCn=C3=BCm=C3=BC kabaca do=C4=9Fu-bat=C4=B1 = do=C4=9Frultusunda bir dikd=C3=B6rtgeni and=C4=B1ran Anadolu platosu=20 =C3=BCzerinde kurulmu=C5=9Ftur. Akdeniz, Karadeniz, bu iki = denizi=20 Bo=C4=9Fazlar vas=C4=B1tas=C4=B1yla birbirine ba=C4=9Flayan Marmara Denizi = ve Ege Denizi=20 ile =C3=A7evrilidir. Eski =C3=A7a=C4=9F=C4=B1n ba=C5=9Fl=C4=B1ca = uygarl=C4=B1k alanlar=C4=B1 olan Akdeniz d=C3=BCnyas=C4=B1 ile Ortado=C4=9Fu ve = Uzakdo=C4=9Fu=20 g=C3=B6=C3=A7 ve ticaret yollar=C4=B1n=C4=B1n kesi=C5=9Fim = noktas=C4=B1nda bulunan Anadolu co=C4=9Frafyas=C4=B1 pek =C3=A7ok=20 medeniyete=20 ev sahipli=C4=9Fi yapm=C4=B1=C5=9Ft=C4=B1r.

T=C3=BCrkiye, idare =C5=9Fekli demokrasi olan bir = cumhuriyettir. Osmanl=C4=B1 = Devleti'nin=20 I. = D=C3=BCnya=20 Sava=C5=9F=C4=B1 sebebiyle 20. = y=C3=BCzy=C4=B1l ba=C5=9F=C4=B1nda=20 y=C4=B1k=C4=B1lmas=C4=B1ndan sonra, 1923 y=C4=B1l=C4=B1nda T=C3=BCrk=20 Kurtulu=C5=9F Sava=C5=9F=C4=B1 ile, Mustafa = Kemal=20 Atat=C3=BCrk =C3=B6nderli=C4=9Finde kurulm= u=C5=9Ftur.=20 =C4=B0mparatorluklar devrinin kapan=C4=B1p ulus devletler devrinin = ba=C5=9Flad=C4=B1=C4=9F=C4=B1 bir ortamda,=20 yirmiden fazla etnik yap=C4=B1n=C4=B1n bar=C4=B1nd=C4=B1=C4=9F=C4=B1, = geli=C5=9Fememi=C5=9F, sava=C5=9F yorgunu bir M=C3=BCsl=C3=BCm= an-k=C3=B6yl=C3=BC=20 toplumunun, modern bir burjuva toplumuna, tek = bir=20 millete d=C3=B6n=C3=BC=C5=9Ft=C3=BCr=C3=BCl=C3=BCp, kendi kaderini = belirleme hakk=C4=B1na sahip olmas=C4=B1n=C4=B1 ama=C3=A7layan=20 radikal reformlar dizisi, devletin kurulu=C5=9Fundan itibaren Atat=C3=BCr= k ink=C4=B1laplar=C4=B1=20 olarak an=C4=B1l=C4=B1p benimsenmekte ve halen = s=C3=BCrd=C3=BCr=C3=BClmektedir. Bu devrimler sayesinde=20 T=C3=BCrkiye, M=C3=BCsl=C3=BCm= an =C3=A7o=C4=9Funlu=C4=9Fa sahip=20 =C3=BClkeler aras=C4=B1nda en geli=C5=9Fmi=C5=9F ve modern = =C3=BClkelerden biri haline gelmi=C5=9Ftir.

Ba=C5=9Fkenti Ankara, en = b=C3=BCy=C3=BCk =C5=9Fehri =C4=B0stanbul'dur= .

T=C3=BCrkiye Cumhuriyeti demokratik ve laik bir hukuk devletidir. Birle= =C5=9Fmi=C5=9F=20 Milletler, NATO,=20 Avrupa = Parlamentosu=20 ve =C4=B0slam=20 Konferans=C4=B1 =C3=96rg=C3=BCt=C3=BC T=C3=BCrkiye'nin =C3=BCye = oldu=C4=9Fu uluslararas=C4=B1=20 =C3=B6rg=C3=BCtlerden baz=C4=B1lar=C4=B1d=C4=B1r. 3 Ekim 2005 tarihinden itibaren = Avrupa = Birli=C4=9Fi'ne=20 tam =C3=BCyelik i=C3=A7in m=C3=BCzakerelere = ba=C5=9Flanm=C4=B1=C5=9Ft=C4=B1r.

Konu ba=C5=9Fl=C4=B1klar=C4=B1

  • 1 Co=C4=9Frafya=20
    • <= SPAN=20 class=3Dtocnumber>1.1 Co=C4=9Frafi=20 b=C3=B6lgeler=20
    • 1.2 Konum=20
    • 1.3 Do=C4=9Fal = yap=C4=B1=20
    • 1.4 Da=C4=9Flar=20
    • 1.5 Akarsular=20
    • 1.6 Havzalar=20
    • 1.7 Do=C4=9Fal = G=C3=B6ller=20
    • 1.8 Adalar=20
    • 1.9 Mill=C3=AE=20 Parklar
  • 2 =C4=B0klim=20
  • 3 Demografi=20
    • 3.1 N=C3=BCfus=20
    • 3.2 T=C3=BCrk = Ulusu=20
    • 3.3 Din=20
    • 3.4 Dil
  • 4 Tarih=20
  • 5 Politik = hayat=20
    • 5.1 Y=C3=B6netim=20 bi=C3=A7imi
  • 6 =C4=B0dari = b=C3=B6l=C3=BCmler=20
    • 6.1 Devlet=20 yap=C4=B1s=C4=B1=20
    • 6.2 Siyaset=20
    • 6.3 T=C3=BCrkiye ve Uluslararas=C4=B1=20 Organizasyonlar=20
    • 6.4 Atat=C3=BCrk D=C3=B6nemi=20 Uluslararas=C4=B1 Organizasyonlar=20
      • 6.4.1 T=C3=BCrkiye ve=20 Milletler Cemiyeti=20
      • 6.4.2 Sadabat = Pakt=C4=B1=20
      • 6.4.3 Balkan=20 Antant=C4=B1
    • 6.5 Atat=C3=BCrk Sonras=C4=B1=20 Uluslararas=C4=B1 Organizasyonlar=20
      • 6.5.1 T=C3=BCrkiye ve=20 Birle=C5=9Fmi=C5=9F Milletler=20
      • 6.5.2 T=C3=BCrkiye ve Avrupa=20 Birli=C4=9Fi=20
      • 6.5.3 T=C3=BCrkiye ve=20 NATO=20
      • 6.5.4 T=C3=BCrkiye ve T=C3=BCrk=20 D=C3=BCnyas=C4=B1
  • 7 Ekonomi=20
  • 8 E=C4=9Fitim=20
    • 8.1 =C3=9Cniversiteler
  • 9 K=C3=BClt=C3=BCr=20
    • 9.1 Edebiyat=20
    • 9.2 Mutfak=20
    • 9.3 Bas=C4=B1n=20
    • 9.4 Film=20
    • 9.5 M=C3=BCzik=20
    • 9.6 Spor=20
    • 9.7 Resmi=20 tatiller=20
      • 9.7.1 Dini=20 bayramlar
  • 10 T=C3=BCrkiye=20 foto=C4=9Fraflar=C4=B1=20
  • 11 Ayr=C4=B1ca = bak=C4=B1n=C4=B1z=20
  • 12 D=C4=B1=C5=9F = ba=C4=9Flant=C4=B1lar=20

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 Co=C4=9Frafya

T=C3=BCrkiye'nin topraklar=C4=B1 36=C2=B0 - 42=C2=B0 Kuzey paralelleri ve = 26=C2=B0 - 45=C2=B0 Do=C4=9Fu meridyenleri=20 aras=C4=B1nda yer al=C4=B1r. Kabaca bir dikd=C3=B6rtgeni = and=C4=B1r=C4=B1r ve geni=C5=9Fli=C4=9Fi 1.660=20 kilometredir. G=C3=B6ller dahil kaplad=C4=B1=C4=9F=C4=B1 alan 814.578 = km=C2=B2'dir. Marmara B=C3=B6lgesi %=20 8,5, Ege B=C3=B6lgesi % 12, Akdeniz B=C3=B6lgesi % 16, =C4=B0=C3=A7 = Anadolu B=C3=B6lgesi % 18, Karadeniz=20 B=C3=B6lgesi % 18, Do=C4=9Fu Anadolu B=C3=B6lgesi % 21, = G=C3=BCneydo=C4=9Fu Anadolu B=C3=B6lgesi % 7,5 yer=20 tutar. Trakya'n=C4=B1n y=C3=BCz=C3=B6l=C3=A7=C3=BCm=C3=BC 24.370 = km=C2=B2 dir. T=C3=BCrkiye'nin kara s=C4=B1n=C4=B1rlar=C4=B1n=C4=B1n=20 uzunlu=C4=9Fu 2.573 km, adalar dahil sahil uzunlu=C4=9Fu 8.333 = kilometredir.

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 Co=C4=9Frafi b=C3=B6lgeler

Ana madde: T=C3=BCrkiye'nin=20 co=C4=9Frafi b=C3=B6lgeleri

T=C3=BCrkiye 6-21 Haziran 1941 tarihinde yap=C4=B1lan Birinci=20 T=C3=BCrk Co=C4=9Frafya Kongresi'nde 7 ana co=C4=9Frafi b=C3=B6lgeye = ve 21 co=C4=9Frafi b=C3=B6l=C3=BCme=20 ayr=C4=B1lm=C4=B1=C5=9Ft=C4=B1r:

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 Konum

Bir Balkan, Akdeniz, Kafkas ve Ortado=C4=9Fu=20 =C3=BClkesi olarak s=C4=B1n=C4=B1fland=C4=B1r=C4=B1lan T=C3=BCrkiye = Cumhuriyeti, Do=C4=9Fu ve Bat=C4=B1 k=C3=BClt=C3=BCrlerinin=20 ge=C3=A7i=C5=9F b=C3=B6lgesinde bulunur.

Antik ismiyle K=C3=BC=C3= =A7=C3=BCk Asya'da bulunan k=C4=B1sm=C4=B1na=20 g=C3=BCn=C3=BCm=C3=BCzde Bat=C4=B1=20 Anadolu denir. Balkan Yar=C4=B1madas=C4=B1'ndaki (G=C3=BCney = Do=C4=9Fu Avrupa) b=C3=B6lgeye Trakya, = Toroslar=C4=B1n=20 do=C4=9Fusundaki antik Pers ve Kuzey Mezopotamya b=C3=B6lgesine de = Do=C4=9Fu Anadolu ad=C4=B1=20 verilir. Anadolu = yar=C4=B1madas=C4=B1 Karadeniz, Marmara Denizi, = Ege Denizi=20 ve Akdeniz ile=20 =C3=A7evrelenmi=C5=9Ftir.

T=C3=BCrkiye'nin=20 kom=C5=9Fular=C4=B1; bat=C4=B1s=C4=B1nda Bulgaristan(280 km = s=C4=B1n=C4=B1r=20 uzunlu=C4=9Fu) ve Yunanistan(206 km), = do=C4=9Fusunda=20 [[G=C3=BCrcistan](252 km), Ermenistan(268 km), = Azerbaycan(9=20 km) ve =C4=B0ran(499=20 km), g=C3=BCneyinde ise Irak(352 km) ve Suriye(822 = km)'dir.Toplam kara=20 s=C4=B1n=C4=B1r uzunlu=C4=9Fu 2648 km'dir.

T=C3=BCrkiye tarih a=C3=A7=C4=B1s=C4=B1ndan d=C3=BCnyan=C4=B1n en = zengin b=C3=B6lgelerinden birinde yer=20 al=C4=B1r.

Anadolu kelimesi Rumcada "do=C4=9Fu" veya = "g=C3=BCn do=C4=9Fumu"=20 anlam=C4=B1na gelen Anatolia kelimesinden kaynaklan=C4=B1r ve = tarih belgelerinde=20 bir b=C3=B6lge ad=C4=B1 olarak ge=C3=A7mez.

Bat=C4=B1 Anadolu'nun antik eyalet isimleri =C5=9Funlard=C4=B1: Bitinya, Paflagonya,=20 =C4=B0yonya, Kapadokya, Misya,=20 Kilikya, Likya, Karya, Pisidya,=20 Pamfilya,=20 Lidya, = Frigya. = Bat=C4=B1=20 Anadolu'ya Antik = =C3=87a=C4=9F'da Romal=C4=B1lar=20 "Asya eyaleti" ad=C4=B1n=C4=B1 da veriyorlard=C4=B1 ve ba=C5=9Fkenti, en = b=C3=BCy=C3=BCk Roma kentlerinden=20 olan antik Efes=20 idi.

G=C3=BCn=C3=BCm=C3=BCzde Do=C4=9Fu Anadolu dedi=C4=9Fimiz, = Kapadokya'n=C4=B1n ve Toroslar=C4=B1n do=C4=9Fusundaki=20 b=C3=B6lgeler ise antik Mezopotamya ve Pers = k=C3=BClt=C3=BCrlerini temsil eder. Toros = Da=C4=9Flar=C4=B1 ve=20 F=C4=B1rat = Nehri=20 tarih=C3=A7ilerce Bat=C4=B1-Do=C4=9Fu k=C3=BClt=C3=BCr = s=C4=B1n=C4=B1r=C4=B1 olarak g=C3=B6r=C3=BCl=C3=BCr. Antik d=C3=B6nemde = ve Orta=20 =C3=87a=C4=9F'da Kapadokya'n=C4=B1n = ve Toros'lar=C4=B1n=20 do=C4=9Fusu ise genellikle Mezopotamya, Pers=20 =C4=B0mparatorlu=C4=9Fu, Urartu, Armenia,=20 Kommagene,=20 Suriye, Pontos = gibi=20 isimlerle an=C4=B1l=C4=B1rd=C4=B1.

Toros Da=C4=9Flar=C4=B1, Roma ve Pers, Do=C4=9Fu ve Bat=C4=B1 = ordular=C4=B1 aras=C4=B1nda her zaman zor=20 ge=C3=A7it veren do=C4=9Fal bir s=C4=B1n=C4=B1r olmu=C5=9Ftur.

Tarihte g=C3=BCn=C3=BCm=C3=BCzdeki T=C3=BCrkiye'ye Do=C4=9Fu'dan ve = Bat=C4=B1'dan gelip yerle=C5=9Fmi=C5=9F kavim ve=20 k=C3=BClt=C3=BCrler pek =C3=A7oktur.

T=C3=BCrkiye'de tarih boyunca yerle=C5=9Fen kavim ve = k=C3=BClt=C3=BCrlere =C3=B6rnek olarak Do=C4=9Fu'dan=20 Hititler, Asurlular, Urartular, Persler, Sel=C3=A7uklular (Sel=C3=A7uklulardan=20 =C3=A7ok =C3=B6nce =C4=B0skitler, Hunlar, Hazarlar, Pe=C3=A7enekler, = K=C4=B1p=C3=A7aklar), Araplar, H=C4=B1rist= iyanl=C4=B1k,=20 M=C3=BCs= l=C3=BCmanl=C4=B1k,=20 Musevilik;=20 Bat=C4=B1'dan gelenlere ise Romal=C4=B1lar, = Yunanl=C4=B1lar= ve G=C3=BCney Do=C4=9Fu=20 Avrupa (Balkan) kavimleri, antik politeist Yunan-Roma = k=C3=BClt=C3=BCrleri vb.=20 verilebilir.

T=C3=BCrkiye topraklar=C4=B1, tarih=C3=A7iler ve arkeologlarca = 'a=C3=A7=C4=B1k hava m=C3=BCzesi' olarak=20 adland=C4=B1r=C4=B1l=C4=B1r. 8.000 km'lik sahil =C5=9Feridi antik = Roma-Yunan k=C3=BClt=C3=BCrlerinin=20 kal=C4=B1n=C4=B1t=C4=B1lar=C4=B1yla doludur.

Bu co=C4=9Frafyaya "T=C3=BCrkiye" isminin ilk olarak Roma-Cermen=20 =C4=B0mparatoru Frederick=20 Barbarossa (1123-1190) taraf=C4=B1ndan verildi=C4=9Fi ifade = edilmektedir. Resm=C3=AE=20 kay=C4=B1tlarda ise, 19. y=C3=BCzy=C4=B1l B=C3=BCy=C3= =BCk Britanya=20 yaz=C4=B1=C5=9Fmalar=C4=B1nda ge=C3=A7er.

T=C3=BCrkiye Cumhuriyeti, Orta Asya T=C3=BCrk = K=C3=BClt=C3=BCr=C3=BCn=C3=BCn miras=C3=A7=C4=B1s=C4=B1 oldu=C4=9Fu = kadar Roma,=20 Pers, Mezopotamya, Bizans/Do=C4=9Fu Roma, Osmanl=C4=B1 vb. = k=C3=BClt=C3=BCrlerinin de=20 miras=C3=A7=C4=B1s=C4=B1d=C4=B1r.

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 Do=C4=9Fal yap=C4=B1

=C3=9Clkenin yar=C4=B1s=C4=B1ndan fazlas=C4=B1, y=C3=BCkseltisi 1.000 = metreyi a=C5=9Fan y=C3=BCksek alanlardan=20 olu=C5=9Fur. Yakla=C5=9F=C4=B1k =C3=BC=C3=A7te biri orta = y=C3=BCkseklikteki ovalar, yaylalar ve da=C4=9Flar, y=C3=BCzde=20 10'u da al=C3=A7ak alanlarla kapl=C4=B1d=C4=B1r. En y=C3=BCksek ve = da=C4=9Fl=C4=B1k alanlar do=C4=9Fu kesimde yer=20 al=C4=B1r. Kuzey kesimini Kuzey=20 Anadolu Da=C4=9Flar=C4=B1, g=C3=BCney, do=C4=9Fu ve = g=C3=BCneydo=C4=9Fu kesimlerini de Toroslar = engebelendirir.=20 =C3=9Clkenin en y=C3=BCksek noktas=C4=B1, A=C4=9F= r=C4=B1=20 Da=C4=9F=C4=B1'n=C4=B1n 5.166 metreye eri=C5=9Fen doru=C4=9Fudur. = Ba=C5=9Fl=C4=B1ca geni=C5=9F d=C3=BCzl=C3=BCkler =C3=87ukurova, = Konya=20 Ovas=C4=B1 ve Harran = ovalar=C4=B1d=C4=B1r. Kayna=C4=9F=C4=B1 ve=20 denize d=C3=B6k=C3=BCld=C3=BC=C4=9F=C3=BC yer =C3=BClke = s=C4=B1n=C4=B1rlar=C4=B1 i=C3=A7inde olan en uzun akarsu 1.355 kilometre = uzunlu=C4=9Fundaki K=C4=B1z=C4= =B1l=C4=B1rmak't=C4=B1r.=20 En b=C3=BCy=C3=BCk do=C4=9Fal g=C3=B6l, 3.713 km=C2=B2 alan kaplayan Van = G=C3=B6l=C3=BC'd=C3=BCr. 817 km=C2=B2'lik alana=20 yay=C4=B1lan A= tat=C3=BCrk Baraj G=C3=B6l=C3=BC=20 ise =C3=BClkenin en b=C3=BCy=C3=BCk yapay g=C3=B6l=C3=BCd=C3=BCr. = T=C3=BCrkiye'nin en b=C3=BCy=C3=BCk adas=C4=B1 olan G=C3=B6k=C3=A7ea= da'n=C4=B1n=20 y=C3=BCz=C3=B6l=C3=A7=C3=BCm=C3=BC 279 km=C2=B2'dir. Kara = par=C3=A7alar=C4=B1n=C4=B1n toplam alan=C4=B1 770,760 km=C2=B2, su=20 alanlar=C4=B1n=C4=B1n toplam alan=C4=B1 ise 9,820 km=C2=B2' dir.

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 Da=C4=9Flar

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 Akarsular

Ana madde: T=C3=BCr= kiye'nin=20 nehirleri

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 Havzalar

Ana madde: T= =C3=BCrkiye'nin=20 havzalar=C4=B1

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 Do=C4=9Fal G=C3=B6ller

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 Adalar

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 Mill=C3=AE Parklar

Ana madde: T=C3=BCrkiye'nin=20 Milli Parklar=C4=B1

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 =C4=B0klim

T=C3=BCrkiye'nin =C3=BC=C3=A7 taraf=C4=B1n=C4=B1n denizlerle =C3=A7evrili = olmas=C4=B1, da=C4=9Flar=C4=B1n = konumu ve=20 yery=C3=BCz=C3=BC =C5=9Fekillerinin =C3=A7e=C5=9Fitlilik = g=C3=B6stermesi, farkl=C4=B1 =C3=B6zellikte iklim tiplerinin=20 do=C4=9Fmas=C4=B1na yol a=C3=A7m=C4=B1=C5=9Ft=C4=B1r. K=C4=B1y=C4=B1 = b=C3=B6lgelerinde denizlerin etkisiyle daha =C4=B1l=C4=B1man iklim=20 =C3=B6zellikleri g=C3=B6r=C3=BCl=C3=BCr. Kuzey=20 Anadolu Da=C4=9Flar=C4=B1 ile To= ros=20 S=C4=B1rada=C4=9Flar=C4=B1, deniz etkilerinin i=C3=A7 kesimlere = girmesini engeller. Bu y=C3=BCzden i=C3=A7=20 kesimlerde karasal iklim = =C3=B6zellikleri=20 g=C3=B6r=C3=BCl=C3=BCr.

  • Akdeniz = iklimi: Akdeniz ve Ege=20 Denizi k=C4=B1y=C4=B1lar=C4=B1nda etkili olan bu iklim tipi, Marmara = Denizi'nin=20 g=C3=BCney k=C4=B1y=C4=B1s=C4=B1na kadar sokulur. K=C4=B1y=C4=B1dan = yakla=C5=9F=C4=B1k 800 metre y=C3=BCksekli=C4=9Fe kadar bu=20 iklimin =C3=B6zellikleri g=C3=B6r=C3=BCl=C3=BCr. Daha i=C3=A7erilere = gidildik=C3=A7e etkisi azal=C4=B1r. Bu iklim=20 tipinde yazlar s=C4=B1cak ve kurak, k=C4=B1=C5=9Flar =C4=B1l=C4=B1k ve = ya=C4=9F=C4=B1=C5=9Fl=C4=B1d=C4=B1r. Y=C4=B1ll=C4=B1k = ya=C4=9F=C4=B1=C5=9F=20 miktar=C4=B1, baz=C4=B1 yerlerde 1.000 mm'nin =C3=BCst=C3=BCnde iken = =C3=A7o=C4=9Fu yerde daha azd=C4=B1r. Don=20 olaylar=C4=B1na ve da=C4=9Flar=C4=B1n y=C3=BCksek kesimleri hari=C3=A7 = kar ya=C4=9F=C4=B1=C5=9F=C4=B1na =C3=A7ok az rastlan=C4=B1r.=20
  • Karadeniz = iklimi:=20 T=C3=BCrkiye'nin kuzey k=C4=B1y=C4=B1lar=C4=B1nda, da=C4=9Flar=C4=B1n = denize bakan yama=C3=A7lar=C4=B1nda g=C3=B6r=C3=BClen bir=20 iklim tipidir. Bu iklimde yaz s=C4=B1cakl=C4=B1=C4=9F=C4=B1, Akdeniz = ikliminde oldu=C4=9Fu kadar etkili=20 de=C4=9Fildir. K=C4=B1=C5=9F mevsimi, g=C3=BCney = k=C4=B1y=C4=B1lar=C4=B1na g=C3=B6re so=C4=9Fuk ge=C3=A7er. Ara s=C4=B1ra = don olur,=20 sis g=C3=B6r=C3=BCl=C3=BCr ve kar ya=C4=9Far. Karadeniz ikliminin en = =C3=B6nemli =C3=B6zelli=C4=9Fi, ya=C4=9F=C4=B1=C5=9Flar=C4=B1n=20 her mevsimde g=C3=B6r=C3=BClmesidir. Karadeniz = =C3=BCzerinden gelen=20 nemli hava, Kuzey=20 Anadolu Da=C4=9Flar=C4=B1'n=C4=B1n denize bakan = yama=C3=A7lar=C4=B1nda y=C3=BCkselerek yo=C4=9Funla=C5=9F=C4=B1r ve=20 k=C4=B1y=C4=B1larda yaz mevsiminde de ya=C4=9F=C4=B1=C5=9F = b=C4=B1rak=C4=B1r. En =C3=A7ok ya=C4=9F=C4=B1=C5=9F alan b=C3=B6lge Karadeniz = B=C3=B6lgesi'dir. Rize ve =C3=A7evresinde = y=C4=B1ll=C4=B1k ya=C4=9F=C4=B1=C5=9F=20 miktar=C4=B1 2.500 mm'yi bulur.
  • Karasal iklim: = T=C3=BCrkiye'nin denizlerden uzak, yery=C3=BCz=C3=BC =C5=9Fekillerinin = meydana getirdi=C4=9Fi=20 engellerden dolay=C4=B1 deniz etkisinden yeterince yararlanamayan = kesimlerinde=20 karasal iklim g=C3=B6r=C3=BCl=C3=BCr. =C4=B0=C3=A7 = Anadolu, Do=C4=9Fu = Anadolu ve G=C3=BC= neydo=C4=9Fu=20 Anadolu b=C3=B6lgeleri ile Trakya'n=C4=B1n = i=C3=A7 kesimleri karasal=20 iklimin etkisi alt=C4=B1ndad=C4=B1r. Buralarda mevsimlik ve = g=C3=BCnl=C3=BCk s=C4=B1cakl=C4=B1k farklar=C4=B1=20 b=C3=BCy=C3=BCk, ya=C4=9F=C4=B1=C5=9Flar genel olarak azd=C4=B1r. = K=C4=B1=C5=9Flar uzun, so=C4=9Fuk ve karl=C4=B1, yazlar k=C4=B1sa=20 fakat s=C4=B1cakt=C4=B1r. En =C5=9Fiddetli karasal iklim Do=C4=9Fu = Anadolu'da g=C3=B6r=C3=BCl=C3=BCr.=20 Y=C3=BCksekli=C4=9Finden dolay=C4=B1 ya=C4=9F=C4=B1=C5=9Flar = =C4=B0=C3=A7 Anadolu ve G=C3=BCney Do=C4=9Fu Anadolu'ya g=C3=B6re daha=20 =C3=A7oktur. =C4=B0=C3=A7 Anadolu'da en ya=C4=9F=C4=B1=C5=9Fl=C4=B1 = mevsim ilkbahar, G=C3=BCney Do=C4=9Fu Anadolu'da ise=20 k=C4=B1=C5=9Ft=C4=B1r. =C4=B0=C3=A7 Anadolu en az = ya=C4=9F=C4=B1=C5=9F=C4=B1 al=C4=B1r. G=C3=BCney Do=C4=9Fu Anadolu biraz = daha fazla=20 ya=C4=9F=C4=B1=C5=9F almas=C4=B1na ra=C4=9Fmen s=C4=B1cakl=C4=B1k ve = buharla=C5=9Fman=C4=B1n fazla olmas=C4=B1 nedeniyle=20 kurakl=C4=B1k tehdidi alt=C4=B1ndad=C4=B1r.

T=C3=BCrkiye, =C3=B6rne=C4=9Fin =C4=B0spanya ile = ayn=C4=B1=20 paralellerde bulunmas=C4=B1na ra=C4=9Fmen, ortalama 1.000 metreden = y=C3=BCksek olan Anadolu=20 Platosu'na kar ve ya=C4=9Fmur ya=C4=9F=C4=B1=C5=9F=C4=B1n=C4=B1n = yo=C4=9Fun olmas=C4=B1 sebebiyle su s=C4=B1k=C4=B1nt=C4=B1s=C4=B1=20 nisbeten daha az =C3=A7ekilir.

8.000 y=C4=B1ldan bu yana tar=C4=B1m yap=C4=B1lan =C3=87ukurova, = ayr=C4=B1ca Ege B=C3=B6lgesi, Bafra ve=20 =C3=87ar=C5=9Famba ovalar=C4=B1 d=C3=BCnyan=C4=B1n en bereketli = topraklar=C4=B1ndan say=C4=B1l=C4=B1r. Tropikal bitkiler=20 hari=C3=A7 d=C3=BCnyadaki sebze ve meyve =C3=A7e=C5=9Fitlerinin = %90'=C4=B1 T=C3=BCrkiye'de yeti=C5=9Fir.

Bat=C4=B1 ve Kuzey Avrupa'da Orta = =C3=87a=C4=9F'da devaml=C4=B1=20 a=C3=A7l=C4=B1k ve veba tehlikesi olmas=C4=B1na kar=C5=9F=C4=B1n, Antik = =C3=87a=C4=9F'da dahi Roma=20 =C4=B0mparatorlu=C4=9Fu'nun en bereketli eyaleti olan "Asia Minor" = eyaleti (bug=C3=BCnk=C3=BC Ege=20 B=C3=B6lgesi) Roma'ya =C3=BCz=C3=BCm, = =C5=9Farap, tah=C4=B1l, zeytinya=C4=9F= =C4=B1 ve=20 muhtelif meyve ve=20 sebze=20 g=C3=B6nderirmi=C5=9Ftir.

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 Demografi

T=C3=BCrkiye'nin 1927 - 2000 y=C4=B1llar=C4=B1 = aras=C4=B1ndaki Demografik=20 geli=C5=9Fimi
1927 1935 1940 1945 1950 1955 1960 1965 1970 1975 1980 1985 1990 2000
13.648 16.158 17.821 18.790 20.947 24.065 27.755 31.391 35.605 40.348 44.737 50.664 56.473 67.804

(T=C3=BCrkiye = =C4=B0statistik Kurumu=20 verilerine g=C3=B6re)

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 N=C3=BCfus

T=C3=BCrkiye'nin 2006 y=C4=B1l=C4=B1 tahmini n=C3=BCfusu 72 = milyondur. Kurulu=C5=9F d=C3=B6neminde Balkan=20 a=C4=9F=C4=B1rl=C4=B1kl=C4=B1 olan n=C3=BCfus, Anadolu vilayetlerindeki = y=C3=BCksek n=C3=BCfus art=C4=B1=C5=9F=C4=B1 nedeniyle=20 1980'lerden sonra Anadolu a=C4=9F=C4=B1rl=C4=B1kl=C4=B1 olmu=C5=9Ftur. = 1985 say=C4=B1m=C4=B1na = g=C3=B6re T=C3=BCrkiye=20 n=C3=BCfusunun y=C3=BCzde 10'u Trakya, y=C3=BCzde = 13,1'i Karadeniz, y=C3=BCzde=20 19,4'=C3=BC Marmara ve Ege, y=C3=BCzde 9,2'si Akdeniz, y=C3=BCzde 7'si = Bat=C4=B1 Anadolu, y=C3=BCzde=20 24,1'i =C4=B0=C3=A7 Anadolu, y=C3=BCzde 4,8'i G=C3=BCneydo=C4=9Fu = Anadolu ve y=C3=BCzde 12,4'=C3=BC Do=C4=9Fu Anadolu'da=20 ya=C5=9Famaktad=C4=B1r. N=C3=BCfusun y=C3=BCzde 48,90'i k=C4=B1rsal, = y=C3=BCzde 51,10'u kentsel alanlarda=20 bulunur.

Ya=C5=9Flara g=C3=B6re n=C3=BCfus oran=C4=B1(2006):

0-14 ya=C5=9F aras=C4=B1: %25,5 (9,133,226erkek -8,800,070 = k=C4=B1z)

15-64 ya=C5=9F aras=C4=B1: %67,7 (24,218,277 erkek-23,456,761 = kad=C4=B1n)

65 ya=C5=9F ve =C3=BCst=C3=BC: %6,8 (2,198,073 erkek- 2,607,551 = kad=C4=B1n)

Ya=C5=9F ortalamas=C4=B1

Toplamda: 28,1 ya=C5=9F

Erkek: 27,9 ya=C5=9F

Kad=C4=B1n: 28,3 ya=C5=9F

N=C3=BCfus Art=C4=B1=C5=9F=C4=B1: %1,06 (2006)

T=C3=BCrkiye'nin en b=C3=BCy=C3=BCk n=C3=BCfusuna sahip kentleri = s=C4=B1rayla =C4=B0stanbul, = Ankara, =C4=B0zmir, Bursa, Konya, Adana, Antalya, Mersin, =C5=9Eanl=C4=B1= urfa, Diyarbak=C4=B1r= , Gaziantep'tir.

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 T=C3=BCrk Ulusu

Osmanl=C4=B1=20 =C4=B0mparatorlu=C4=9Fu'nun I. D=C3=BCnya Sava=C5=9F=C4=B1 ile = da=C4=9F=C4=B1lmas=C4=B1 ve ard=C4=B1ndan gelen Cumhuriyet=20 idaresinin modern ve homojen bir toplum kurma =C3=A7abalar=C4=B1 sonucu = ortaya =C3=A7=C4=B1kan T=C3=BCrk=20 Ulusu, Bat=C4=B1 Avrupa'n=C4=B1n Osmanl=C4=B1 =C4=B0daresine = verdi=C4=9Fi "T=C3=BCrk" ismini devralm=C4=B1=C5=9Ft=C4=B1r.

Tarih=C3=A7iler, 1071'den sonra Bizans b=C3=B6lgesine gelen = Sel=C3=A7uklu n=C3=BCfusunun toplam 3=20 milyon oldu=C4=9Funu ve Anadolu'yu s=C3=BCrekli besleyen T=C3=BCrk = g=C3=B6=C3=A7leriyle=20 (harzem=C5=9Fahlar-akkoyunlu-karakoyunlu vb.) T=C3=BCrk = varl=C4=B1=C4=9F=C4=B1n=C4=B1n tesis edildi=C4=9Fini=20 belirtmektedir.

Devlet dininin =C4=B0slam olmas=C4=B1 ve askere alma (Yeni=C3=A7eri) = gibi nedenlerle Bizans=20 ahalisinin =C3=B6nemli k=C4=B1sm=C4=B1 m=C3=BCsl=C3=BCmanla=C5=9Ft=C4=B1 = ve M=C3=BCsl=C3=BCmanlar=C4=B1n dili Osmanl=C4=B1ca/T=C3=BCrk=C3=A7e=20 oldu.

T=C3=BCrkiye, Anadolu ve Balkan yar=C4=B1madalar=C4=B1n=C4=B1n ve = Bo=C4=9Fazlar=C4=B1n, Mezopotamya'dan=20 Orta Avrupa'ya ge=C3=A7i=C5=9Fin tek co=C4=9Frafi = olana=C4=9F=C4=B1n=C4=B1 olu=C5=9Fturmas=C4=B1ndan dolay=C4=B1, 10.000=20 senedir say=C4=B1s=C4=B1z kavime k=C3=B6pr=C3=BC vazifesi = g=C3=B6rm=C3=BC=C5=9Ft=C3=BCr.

Farkl=C4=B1 etnik gruplar=C4=B1n ya=C5=9Fad=C4=B1=C4=9F=C4=B1 pek = =C3=A7ok imparatorlu=C4=9Fun (Roma, Do=C4=9Fu Roma=20 =C4=B0mparatorlu=C4=9Fu/Bizans, Sel=C3=A7uklu, Osmanl=C4=B1, Pers, Asur = vb.) bar=C4=B1nd=C4=B1rd=C4=B1=C4=9F=C4=B1 k=C3=BClt=C3=BCrel=20 =C3=B6zellikler T=C3=BCrkiye Cumhuriyeti'nde = varl=C4=B1=C4=9F=C4=B1n=C4=B1 korumu=C5=9Ftur.

Paleolitik d=C3=B6nem, Kalkolitik d=C3=B6nem'de ve Antik = =C3=87a=C4=9F'da ya=C5=9Fayan topluluklar,Ege=20 B=C3=B6lgesi'nde Luviler, Hurri'ler, ilk b=C3=BCy=C3=BCk devlet Hititler = ve Miken'ler, d=C3=BCnyanin=20 en eski medeniyet b=C3=B6lgesi olan Mezopotomya'da kurulan = uygarl=C4=B1klar, ve Osmanl=C4=B1=20 =C4=B0mparatorlu=C4=9Fu'nu olu=C5=9Fturan kavimlerin binlerce sene = yanyana ya=C5=9Famas=C4=B1 k=C3=BClt=C3=BCrel=20 bir zenginlik yaratm=C4=B1=C5=9Ft=C4=B1r.Bu kavim ve = k=C3=BClt=C3=BCrlerin t=C3=BCm=C3=BC ayn=C4=B1 zamanda T=C3=BCrk=20 Milleti'ni olu=C5=9Fturan unsurlarin ba=C5=9Fl=C4=B1calar=C4=B1d=C4=B1r. = Irk=C3=A7=C4=B1l=C4=B1k veya herhangi bir=20 unsurun di=C4=9Ferlerine bask=C4=B1 yapmas=C4=B1 anayasan=C4=B1n kesin = h=C3=BCk=C3=BCmleriyle=20 yasaklanm=C4=B1=C5=9Ft=C4=B1r.

I. D=C3=BCnya Sava=C5=9F=C4=B1 ve meydana getirdi=C4=9Fi = b=C3=BCy=C3=BCk y=C4=B1k=C4=B1m sonucu, =C4=B0stanbul'un son=20 imparatorlu=C4=9Fu olan Osmanl=C4=B1 =C4=B0mparatorlu=C4=9Fu = y=C4=B1k=C4=B1lm=C4=B1=C5=9F ve Mustafa Kemal Atat=C3=BCrk=20 =C3=B6nderli=C4=9Finde kurulan modern T=C3=BCrkiye Cumhuriyeti ile = birlikte bu =C3=A7ok etnikli=20 imparatorluktan bir=C3=A7ok ulusal devlet ortaya = =C3=A7=C4=B1km=C4=B1=C5=9Ft=C4=B1r.

=C4=B0stanbul M.S. 313 senesinden g=C3=BCn=C3=BCm=C3=BCze 1500 = seneden fazla b=C3=BCt=C3=BCn bu b=C3=B6lgenin=20 tek hakimi ve imparatorluk ba=C5=9Fkenti olmu=C5=9Ftur.

=C4=B0stanbul'un Orta Avrupa'dan Mezopotamya'ya kadar olan = yakla=C5=9F=C4=B1k 3 milyon km=C2=B2=20 co=C4=9Frafyadaki tart=C4=B1=C5=9Fmas=C4=B1z etkisi ve hakimiyeti, = ola=C4=9Fand=C4=B1=C5=9F=C4=B1 bir cazibe merkezi=20 olu=C5=9Fturmasina yol a=C3=A7ar. Bizans ve Osmanl=C4=B1 = d=C3=B6nemlerinde var olan imparatorluk=20 ba=C5=9Fkentine g=C3=B6=C3=A7 = yasa=C4=9F=C4=B1n=C4=B1n/k=C4=B1s=C4=B1tlamas=C4=B1n=C4=B1n = kald=C4=B1r=C4=B1lmas=C4=B1 ile bunun sonucu olu=C5=9Fan=20 g=C3=B6=C3=A7, =C4=B0stanbul'un n=C3=BCfusunun 1980-2005 aras=C4=B1nda = 2,5 milyondan 15 milyona =C3=A7=C4=B1kmas=C4=B1na=20 yol a=C3=A7m=C4=B1=C5=9Ft=C4=B1r.

T=C3=BCrkiye'de ya=C5=9Fayan herkes etnik kimli=C4=9Fine = bak=C4=B1lmaks=C4=B1z=C4=B1n T=C3=BCrk vatanda=C5=9F=C4=B1d=C4=B1r.=20 T=C3=BCrk milleti ve devleti ayr=C4=B1lmaz bir b=C3=BCt=C3=BCnd=C3=BCr. = Herkesin etnik kimli=C4=9Fine sayg=C4=B1=20 duyulur.

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 Din

T=C3=BCrkiye l=C3=A2ik=20 bir =C3=BClke oldu=C4=9Fundan din ve devlet i=C5=9Fleri = ayr=C4=B1lm=C4=B1=C5=9Ft=C4=B1r. Dini veya etnik isimli siyasi=20 parti kurulmas=C4=B1 anayasaya g=C3=B6re yasakt=C4=B1r. Cumhuriyetin = ilk y=C4=B1llar=C4=B1nda dinin=20 devlet kontrol=C3=BC d=C4=B1=C5=9F=C4=B1nda = y=C3=BCr=C3=BCt=C3=BClemeyece=C4=9Fi kanaatine var=C4=B1larak, devlet = taraf=C4=B1ndan=20 denetlenmesi gerekti=C4=9Fi karar=C4=B1na = var=C4=B1lm=C4=B1=C5=9Ft=C4=B1r. Buna dayanarak 3 Mart 1924 tarihinde = Ba=C5=9Fbakanl=C4=B1=C4=9Fa ba=C4=9Fl=C4=B1=20 bir te=C5=9Fkilat olarak Diyanet=20 =C4=B0=C5=9Fleri Ba=C5=9Fkanl=C4=B1=C4=9F=C4=B1 kurulmu=C5=9Ftur. Bu = te=C5=9Fkilat bireylere din hizmetini sa=C4=9Flamak=20 ve camii gibi=20 M=C3=BCsl=C3=BCman ibadet yerlerini y=C3=B6netmekle g=C3=B6revlidir.

Dini inan=C3=A7 veya inanmama, dini kurallar=C4=B1 =C5=9Fah=C4=B1s = olarak uygulama veya=20 uygulamama =C3=B6zg=C3=BCrl=C3=BC=C4=9F=C3=BC anayasan=C4=B1n=20 korumas=C4=B1ndad=C4=B1r.

1923'ten =C3=B6nce ge=C3=A7erli olan dini kanunlar tamamen = ge=C3=A7erlilikten=20 kald=C4=B1r=C4=B1lm=C4=B1=C5=9Ft=C4=B1r.

=C5=9Eah=C4=B1s isimleri veya dini k=C3=B6ken temel al=C4=B1narak bir = kategorizasyon yap=C4=B1lmas=C4=B1=20 durumunda T=C3=BCrkiye vatanda=C5=9Flar=C4=B1n=C4=B1n yakla=C5=9F=C4=B1k = tamama yak=C4=B1n k=C4=B1sm=C4=B1 M=C3=BCsl=C3=BCman isimli=20 veya k=C3=B6kenlidir (Ahmet/Mehmet/Ay=C5=9Fe/Fatma vb.).

Bu durum ayn=C4=B1 zamanda T=C3=BCrkiye'nin en b=C3=BCy=C3=BCk ortak = paydas=C4=B1n=C4=B1 olu=C5=9Fturur. (1 -=20 %0,2 =3D %99,8)

Osmanl=C4=B1 Devletinde resmi aidiyet unsuru olan = 'M=C3=BCsl=C3=BCman' kavram=C4=B1 1923'ten bu=20 yana kullan=C4=B1lmaz, bu aidiyetin yerine, ulusal aidiyet olan = 'T=C3=BCrk' kavram=C4=B1=20 gelmi=C5=9Ftir.

Rum, Ermeni, S=C3=BCryani, Musevi vb. (Yorgo/Eleni/Agop/Salamon vb.) = isimli T=C3=BCrk=20 vatanda=C5=9Flar=C4=B1n=C4=B1n az=C4=B1nl=C4=B1k stat=C3=BCs=C3=BC = bulunur, ancak oranlar=C4=B1 =C3=A7ok d=C3=BC=C5=9F=C3=BCkt=C3=BCr.

Toplam n=C3=BCfusun sadece =C3=A7ok ufak (yakla=C5=9F=C4=B1k %0,2) = bir oran=C4=B1n=C4=B1 Gayrim=C3=BCslimle= r olu=C5=9Fturur.=20 Bunlar 50.000 Ermeni Gregoryen, = 17.000 Musevi, = 8.000 S=C3=BCryani, = 1.000 Rum ve = =C3=A7ok az say=C4=B1da di=C4=9Fer=20 baz=C4=B1 =C3=A7e=C5=9Fitli din ve mezheplerden insanlard=C4=B1r .

T=C3=BCrkiye'deki Rum Ortodoks, Gayrim=C3=BCslim nufusun = b=C3=BCy=C3=BCk bir k=C4=B1sm=C4=B1, Lozan=20 Antla=C5=9Fmas=C4=B1 gere=C4=9Fi Yunanistan'a g=C3=B6=C3=A7 etti. Bat=C4=B1 = Trakya'da ya=C5=9Fayan=20 M=C3=BCsl=C3=BCmanlar ile =C4=B0stanbul, = G=C3=B6k=C3=A7ea= da ve Bozcaada'da=20 ya=C5=9Fayan Rumlar m=C3=BCbadele d=C4=B1=C5=9F=C4=B1nda = b=C4=B1rak=C4=B1ld=C4=B1.

Balkanlarda ve Kafkaslarda ya=C5=9Fayan M=C3=BCsl=C3=BCman ahali = S=C4=B1rp ve Rus ordular=C4=B1=20 taraf=C4=B1ndan T=C3=BCrkiye'ye s=C3=BCr=C3=BCld=C3=BC.

1.D=C3=BCnya Sava=C5=9F=C4=B1 Osmanl=C4=B1 Devleti topraklar=C4=B1nda = 4 milyon insan=C4=B1n =C3=B6l=C3=BCm=C3=BCne veya=20 s=C3=BCrg=C3=BCn=C3=BCne ve ayr=C4=B1ca Osmanl=C4=B1 Devletinin de = y=C4=B1k=C4=B1lmas=C4=B1na neden oldu.

Bug=C3=BCnk=C3=BC Yunanistan = n=C3=BCfusunun yakla=C5=9F=C4=B1k=20 yar=C4=B1s=C4=B1n=C4=B1, Anadolu'dan giden Rumlar olu=C5=9Ftururlar. Bu = g=C3=B6=C3=A7 edenlerin bir k=C4=B1sm=C4=B1n=C4=B1 da=20 hi=C3=A7 rumca bilmeyen fakat t=C3=BCrk=C3=A7eyi yunan = alfabesiyle yazan=20 h=C4=B1rist= iyanla=C5=9Fm=C4=B1=C5=9F=20 Sel=C3=A7uklular yani T=C3=BCrkler=20 olu=C5=9Fturuyordu.

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 Dil

T=C3=BCrkiye'nin resmi dili T=C3=BCrk=C3=A7e dir. Bug=C3=BCn T=C3=BCrkiye=20 T=C3=BCrk=C3=A7esinin yakla=C5=9F=C4=B1k 110 milyon insan = taraf=C4=B1ndan konu=C5=9Fuldu=C4=9Fu tahmin=20 edilmektedir

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 Tarih

Ana madde: T=C3=BCrk=20 Kurtulu=C5=9F Sava=C5=9F=C4=B1

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 Politik hayat

3D""=20

Mustafa = Kemal=20 Atat=C3=BCrk - Cumhuriyetin = Kurucusu

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 Y=C3=B6netim bi=C3=A7imi

T=C3=BCrkiye'nin devlet bi=C3=A7imi cumhuriyettir. T=C3=BCrkiye = Cumhuriyeti, Mustafa=20 Kemal =C3=B6nderli=C4=9Finde 1923'te kurulmu=C5=9Ftur. = Resm=C3=AE dili = T=C3=BCrk=C3=A7e'dir. Laik demokratik bir = y=C3=B6netim=20 anlay=C4=B1=C5=9F=C4=B1 vard=C4=B1r. Kuvvetler ayr=C4=B1m=C4=B1 = esas=C4=B1 vard=C4=B1r. Yasama i=C5=9Flerini T=C3=BCrkiye B=C3=BCy=C3=BCk = Millet Meclisi,=20 y=C3=BCr=C3=BCtme i=C5=9Flerini H=C3=BCk=C3=BCmet= , yarg=C4=B1 i=C5=9Flerini ise=20 ba=C4=9F=C4=B1ms=C4=B1z mahkemeler yapar.

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 =C4=B0dari b=C3=B6l=C3=BCmler

Ana madde: T=C3=BCrkiy= e'nin=20 illeri

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 Devlet yap=C4=B1s=C4=B1

Ana madde: T=C3=BCrkiye=20 Cumhuriyeti Devlet Yap=C4=B1s=C4=B1

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 Siyaset

Ana madde: T= =C3=BCrkiye'nin=20 siyasi partileri

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 T=C3=BCrkiye ve Uluslararas=C4=B1 = Organizasyonlar

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 Atat=C3=BCrk D=C3=B6nemi Uluslararas=C4=B1 = Organizasyonlar

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 T=C3=BCrkiye ve Milletler=20 Cemiyeti

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 Sadabat=20 Pakt=C4=B1

Mustafa Kemal, = =C3=B6l=C3=BCm=C3=BCnden=20 bir y=C4=B1l =C3=B6nce (8=20 Temmuz 1937)=E2=80=99de=20 ger=C3=A7ekle=C5=9Ftirdi=C4=9Fi Sadabat = Pakt=C4=B1 ile Ortado=C4=9Fu ve = Kafkaslar'da =C4=B0ran'=C4=B1 = kendisine as=C4=B1l muhatap=20 olarak g=C3=B6rm=C3=BC=C5=9F ve bu =C3=BClkenin =C5=9Fah=C4=B1n=C4=B1n = saray=C4=B1 olan Sadabat Saray=C4=B1'nda, =C4=B0ran ile=20 T=C3=BCrkiye'nin b=C3=B6lgesel i=C5=9Fbirli=C4=9Fi ve ortakl=C4=B1k = antla=C5=9Fmas=C4=B1 olarak Sadabat = Pakt=C4=B1'n=C4=B1n=20 imzalanmas=C4=B1n=C4=B1 ger=C3=A7ekle=C5=9Ftirmi=C5=9Ftir.T=C3=BCrkiye, = =C4=B0ran, Afganistan ve daha = sonra Irak=E2=80=99=C4=B1n = kat=C4=B1lmas=C4=B1yla Sadabat = Pakt=C4=B1=E2=80=99n=C4=B1=20 kurarak Afganistan=E2=80=99=C4= =B1 Alman ve =C4=B0talyan = n=C3=BCfuzuna d=C3=BC=C5=9Fmekten=20 kurtarm=C4=B1=C5=9Ft=C4=B1r.

O d=C3=B6nemde Frans=C4=B1z = dominyonu konumunda=20 olan Suriye ile=20 ba=C4=9F=C4=B1ms=C4=B1z bir ili=C5=9Fki kurulamay=C4=B1nca eski = Osmanl=C4=B1 =C3=BClkesi olan Irak da bu b=C3=B6lgesel = pakt=C4=B1n i=C3=A7ine=20 al=C4=B1nm=C4=B1=C5=9F ve d=C4=B1=C5=9F g=C3=BC=C3=A7ler ile = bat=C4=B1l=C4=B1 emperyalistlere kar=C5=9F=C4=B1 sa=C4=9Flam bir merkezi = ittifak olu=C5=9Fturulmak istenmi=C5=9Ftir.

Sadabat = Pakt=C4=B1, 2.D=C3= =BCnya=20 Sava=C5=9F=C4=B1 sonras=C4=B1nda huk=C3=BBken = y=C3=BCr=C3=BCrl=C3=BCkte kalm=C4=B1=C5=9Ft=C4=B1r ama Atat=C3=BCrk = sonras=C4=B1nda=20 unutulmu=C5=9Ftur.

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 Balkan=20 Antant=C4=B1

1932 = de yap=C4=B1lan =C3=9C=C3=A7=C3=BCnc=C3=BC= =20 Balkan Konferans=C4=B1'nda i=C5=9Fbirli=C4=9Fi faaliyetlerinin = siyasal m=C3=BCnasebetler alan=C4=B1na=20 ge=C3=A7irilmesi amac=C4=B1yla bir Balkan Pakt=C4=B1 tasar=C4=B1s=C4=B1 = ortaya =C3=A7=C4=B1karm=C4=B1=C5=9Ft=C4=B1r.

Antant ile birlikte, taraflardan biri Balkanl=C4=B1 olmayan bir = devlet taraf=C4=B1ndan=20 sald=C4=B1r=C4=B1ya u=C4=9Frar ve bir Balkan devleti de sald=C4=B1rgana = yard=C4=B1m ederse, di=C4=9Fer=20 taraflar=C4=B1n bu Balkanl=C4=B1 sald=C4=B1rgana kar=C5=9F=C4=B1 = birlikte sava=C5=9Fa gireceklerine dair gizli=20 bir protokol de imzalanm=C4=B1=C5=9Ft=C4=B1.


[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 Atat=C3=BCrk Sonras=C4=B1 Uluslararas=C4=B1 = Organizasyonlar

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 T=C3=BCrkiye ve Birle= =C5=9Fmi=C5=9F=20 Milletler

Birle= =C5=9Fmi=C5=9F=20 Milletler, T=C3=BCrkiye'nin aralar=C4=B1nda bulundu=C4=9Fu 51 = =C3=BClkenin kat=C4=B1lam=C4=B1yla 24 = Ekim 1945 = tarihinde=20 kurulmu=C5=9Ftur. Kat=C4=B1l=C4=B1n =C3=BClke say=C4=B1s=C4=B1 zamanla = artarak g=C3=BCn=C3=BCm=C3=BCzde bu say=C4=B1 180'i=20 ge=C3=A7mi=C5=9Ftir. T=C3=BCrkiye, BM'ye=20 ilk =C3=BCye olan =C3=BClkelerden biridir ve BM ile Kore, Somali, Bosna, Filistin ve Afganistana asker=20 g=C3=B6ndermi=C5=9Ftir. Son olarakta L=C3=BCbnan'a = asker g=C3=B6nderme karar=C4=B1=20 alm=C4=B1=C5=9Ft=C4=B1r.

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 T=C3=BCrkiye ve Avrupa=20 Birli=C4=9Fi

T=C3=BCrkiye ile Avrupa = Birli=C4=9Fi=20 aras=C4=B1ndaki ili=C5=9Fki 40 y=C4=B1l=C4=B1 a=C5=9Fk=C4=B1n bir = s=C3=BCreye dayan=C4=B1r. Avru= pa=20 Ekonomik Toplulu=C4=9Fu olarak kuruldu=C4=9Fu y=C4=B1llarda, = ortakl=C4=B1k i=C3=A7in ba=C5=9Fvuran=20 T=C3=BCrkiye, zaman zaman duraklayan ve zorlukla ilerleyen bu = ili=C5=9Fkiyi, m=C3=BCzakere=20 a=C5=9Famas=C4=B1na kadar s=C3=BCrd=C3=BCrm=C3=BC=C5=9Ft=C3=BCr.

Ana madde: T=C3=BCrkiye=20 ve Avrupa Birli=C4=9Fi kronolojisi

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 T=C3=BCrkiye ve NATO

9 = Nisan 1949'da = Washington=20 Antla=C5=9Fmas=C4=B1 ile kurulan NATO bir kollektif savunma = =C3=B6rg=C3=BCt=C3=BC olarak bilinmektedir.=20 Kurucu antla=C5=9Fman=C4=B1n =C3=B6zellikle 3., 4., ve 5. maddeleri = =C3=B6nemlidir. Bu maddelerle=20 =C3=BCye =C3=BClkeler, ortak savunma i=C3=A7in yeteneklerini = gelistirmeye, herhangi bir uyenin=20 toprak but=C3=BCnl=C3=BC=C4=9Fu, siyasi bagimsizlik ve guvenligi = tehlikede oldugunda bir araya=20 gelmeyi ve herhangi birine salidirildiginda bu sald=C4=B1r=C4=B1ya = hepsine karsi yapilmis=20 bir salidiri olarak kabul etmeyi taahhut etmislerdir.

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 T=C3=BCrkiye ve T=C3=BC= rk=20 D=C3=BCnyas=C4=B1

1990 = y=C4=B1l=C4=B1nda Sovyetler=20 Birli=C4=9Fi'nin da=C4=9F=C4=B1lmas=C4=B1yla Kazakistan, T=C3=BCrkmenistan= , K=C4=B1rg=C4=B1= zistan, =C3=96zbekistan= ,=20 Azerbaycan = Cumhuriyetleri=20 ortaya =C3=A7=C4=B1km=C4=B1=C5=9Ft=C4=B1r. Rusya = Federasyonu=20 i=C3=A7erisinde ise Tataristan, Ba=C5=9Fkurdistan= , =C3=87uva=C5=9F= istan, Yakutistan,=20 Tuva, Altay, Hakasya, Da=C4=9F=C4=B1st= an, Taymur,=20 Kara=C3=A7ay=20 ve Balkar =C3=96zerk=20 Cumhuriyetleri tesis edilmi=C5=9Ftir. Moldova'da Gagauzya, Ukrayna'da K=C4=B1r=C4=B1m=20 =C3=96zerk Cumhuriyeti kurulmu=C5=9Ftur. =C3=87in Halk = Cumhuriyeti'nde ise Do=C4=9Fu = T=C3=BCrkistan=20 =C3=B6zerk yap=C4=B1ya sahiptir.T=C3=BCrk D=C3=BCnyas=C4=B1 250 milyonu = bulan n=C3=BCfusuyla T=C3=BCrkiye'nin=20 sorumlulu=C4=9Fu alt=C4=B1ndad=C4=B1r. =C3=87=C3=BCnk=C3=BC bu Atat=C3=BCrk=C3=BC= n vasiyetidir: "Bug=C3=BCn=20 Sovyetler Birli=C4=9Fi dostumuzdur, m=C3=BCttefikimizdir. Bu = dostlu=C4=9Fa ihtiyac=C4=B1m=C4=B1z vard=C4=B1r.=20 Fakat yar=C4=B1n ne olacag=C4=B1n=C4=B1 kimse bug=C3=BCnden kestiremez. = T=C4=B1pk=C4=B1 Osmanl=C4=B1 gibi, t=C4=B1pk=C4=B1=20 Avusturya-Macaristan gibi par=C3=A7alanabilir, ufalanabilir.Bug=C3=BCn = elinde s=C4=B1ms=C4=B1k=C4=B1=20 tuttu=C4=9Fu milletler avu=C3=A7lar=C4=B1ndan ka=C3=A7abilirler. = D=C3=BCnya yeni bir dengeye ula=C5=9Fabilir.=20 i=C5=9Fte o zaman T=C3=BCrkiye ne yapaca=C4=9F=C4=B1n=C4=B1 bilmelidir. = Bizim dostumuzun idaresinde dili=20 bir, inanc=C4=B1 bir, =C3=B6z=C3=BC bir karde=C5=9Flerimiz vard=C4=B1r. = Onlara sahip =C3=A7=C4=B1kmaya haz=C4=B1r=20 olmal=C4=B1y=C4=B1z. Haz=C4=B1r olmak yaln=C4=B1z o g=C3=BCn=C3=BC susup = beklemek de=C4=9Fildir. Haz=C4=B1rlanmak=20 laz=C4=B1mdir. Milletler buna nas=C4=B1l haz=C4=B1rlan=C4=B1r? Manevi = k=C3=B6pr=C3=BCleri sa=C4=9Flam tutarak. Dil=20 bir k=C3=B6pr=C3=BCd=C3=BCr... =C4=B0nan=C3=A7 bir = k=C3=B6pr=C3=BCd=C3=BCr...Tarih bir k=C3=B6pr=C3=BCd=C3=BCr... = K=C3=B6klerimize inmeli ve=20 olaylarin b=C3=B6ld=C3=BCg=C3=BC tarihimiz i=C3=A7inde = b=C3=BCt=C3=BCnle=C5=9Fmeliyiz. Onlarin (soyda=C5=9F T=C3=BCrk=20 karde=C5=9Flerimizin) bize yakla=C5=9Fmas=C4=B1n=C4=B1 beklememeliyiz. = Bizim onlara yakla=C5=9Fmamiz=20 gereklidir."

Atat=C3=BCrk'=C3=BC= n=20 bu hususta bir ba=C5=9Fka vecizesi ise =C5=9F=C3=B6yledir: T=C3=BCrk = Birligi'nin bir g=C3=BCn hakikat=20 olacag=C4=B1na inanc=C4=B1m vard=C4=B1r. Ben g=C3=B6rmesem bile = g=C3=B6zlerimi d=C3=BCnyaya onun r=C3=BCyalar=C4=B1=20 i=C3=A7inde kapayaca=C4=9F=C4=B1m. T=C3=BCrk Birli=C4=9Fi'ne = inan=C4=B1yorum. Onu g=C3=B6r=C3=BCyorum. Yar=C4=B1n=C4=B1n=20 tarihi yeni fas=C4=B1llar=C4=B1n=C4=B1 T=C3=BCrk = Birli=C4=9Fi=20 ile a=C3=A7acak. D=C3=BCnya s=C3=BCkununu bu fas=C4=B1llari=C3=A7inde = bulacakt=C4=B1r. T=C3=BCrk'l=C3=BCg=C3=BCn varl=C4=B1=C4=9F=C4=B1 bu=20 k=C3=B6hne =C3=A1leme yeni ufuklar a=C3=A7acak. G=C3=BCne=C5=9F ne = demek, ufuk ne demek o zaman=20 g=C3=B6r=C3=BClecek. Hayatta yegane varl=C4=B1=C4=9F=C4=B1m ve servetim = T=C3=BCrk olarak do=C4=9Fmamd=C4=B1.

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 Ekonomi

Kurulu=C5=9F y=C4=B1llar=C4=B1nda Osmanl=C4=B1 = D=C3=B6nemi'nin y=C4=B1k=C4=B1l=C4=B1=C5=9F=20 d=C3=B6neminin sava=C5=9F yenilgileri ge=C3=A7mi=C5=9Fiyle ba=C5=9Flayan = T=C3=BCrkiye ekonomisi 1923 sonras=C4=B1 = y=C4=B1llarda harap=20 vaziyetteydi. =C4=B0stanbul ve = =C4=B0zmir = haricinde ne sanayi, ne=20 sermaye s=C4=B1n=C4=B1f=C4=B1, ne altyap=C4=B1, ne de e=C4=9Fitim = mevcuttu. En basit =C3=BCr=C3=BCnler dahi ithal=20 edilmek zorundayd=C4=B1. 12 milyonluk n=C3=BCfusun b=C3=BCy=C3=BCk = =C3=A7o=C4=9Funlu=C4=9Fu okuma yazma bilmeyen=20 yoksul M=C3=BCsl=C3=BCman k=C3=B6yl=C3=BClerden olu=C5=9Fuyordu. Anadolu'daki = b=C3=BCy=C3=BCk toprak=20 sahipleri de sanayi burjuvazisini olu=C5=9Fturmaktan =C3=A7ok = uzakt=C4=B1.

II.= D=C3=BCnya=20 Sava=C5=9F=C4=B1 sonras=C4=B1na kadar devlet ekonomisiyle = ya=C5=9Fayan toplum, 1950'den sonra ABD'nin de etkisiyle = b=C3=BCy=C3=BCk bir=20 kapitalist sanayi kalk=C4=B1nma d=C3=B6nemine girdi. Bug=C3=BCn de = s=C3=BCrmekte olan bu kalk=C4=B1nma=20 s=C3=BCreci =C3=B6zellikle b=C3=BCy=C3=BCk toprak sahiplerinin, = h=C4=B1zla modern sermaye s=C4=B1n=C4=B1f=C4=B1na=20 d=C3=B6n=C3=BC=C5=9Fmesine yola=C3=A7t=C4=B1. Anadolu'nun = kalk=C4=B1nmas=C4=B1 ve alt=20 yap=C4=B1s=C4=B1n=C4=B1n olu=C5=9Fmas=C4=B1 s=C3=BCrecinde 200 milyar ABD = dolar=C4=B1ndan fazla=20 bor=C3=A7 olu=C5=9Ftu. GAP=20 projesi ile Do=C4=9Fu ve G=C3=BCneydo=C4=9Fu Anadolu te=C5=9Fvik = programlar=C4=B1 halen s=C3=BCrmektedir.

Ortalama %6 =C3=BCzerindeki ekonomik geli=C5=9Fme ile beraber = b=C3=BCy=C3=BCk bir de=C4=9Fi=C5=9Fim ve=20 modernle=C5=9Fme ba=C5=9Flad=C4=B1. =C3=96ncelikle =C4=B0stanbul, = =C4=B0zmir ve = Bat=C4=B1 b=C3=B6lgeleri, 1980'den = sonra da b=C3=BCt=C3=BCn=20 Anadolu=20 illerinde b=C3=BCy=C3=BCk sermaye ve sanayi olu=C5=9Ftu. Bir milyar ABD = dolar=C4=B1 ve =C3=BCzeri=20 sermayeye sahip holding say=C4=B1s=C4=B1 25'=C3=BC ge=C3=A7ti. Bunun = alt=C4=B1ndaki y=C3=BCzbinlerce b=C3=BCy=C3=BCk,=20 orta ve ufak =C3=B6l=C3=A7ekteki =C5=9Firket, ve olu=C5=9Fan = i=C5=9F=C3=A7i s=C4=B1n=C4=B1f=C4=B1 dinamik bir ekonominin=20 ta=C5=9F=C4=B1y=C4=B1c=C4=B1lar=C4=B1 oldular. Arap = =C3=BClkelerinde petrol = sayesinde=20 olu=C5=9Fan refah, T=C3=BCrkiye'de toplumun = =C3=A7al=C4=B1=C5=9Fmas=C4=B1yla zor =C5=9Fartlarda olu=C5=9Ftu.

G=C3=BCn=C3=BCm=C3=BCzde T=C3=BCrkiye'nin pek =C3=A7ok b=C3=B6lgesi = sanayi toplumu olarak nitelenebilir.=20 T=C3=BCrkiye sanayi toplumuna h=C4=B1zl=C4=B1 ge=C3=A7i=C5=9F olgusunu = M=C3=BCsl=C3=BCm= an toplumlar aras=C4=B1nda=20 ba=C5=9Far=C4=B1yla ger=C3=A7ekle=C5=9Ftirebilen az say=C4=B1daki = =C3=BClkeden birisidir.

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 E=C4=9Fitim

Kurulu=C5=9F y=C4=B1llar=C4=B1nda toplam 12 milyonluk n=C3=BCfusun = b=C3=BCy=C3=BCk =C3=A7o=C4=9Funlu=C4=9Fu okuma yazma=20 bilmez haldeydi. 1930'lara kadar = =C3=BClkedeki tek=20 =C3=BCniversite =C4= =B0stanbul=20 =C3=9Cniversitesiyken, g=C3=BCn=C3=BCm=C3=BCzde =C3=BCniversite= say=C4=B1s=C4=B1 (=C3=B6zellerle=20 birlikte) 80'i ge=C3=A7mi=C5=9F, y=C3=BCksek okulu olmayan il neredeyse = kalmam=C4=B1=C5=9F, y=C3=BCksek=20 okullarda okuyan =C3=B6=C4=9Frenci say=C4=B1s=C4=B1 bir bu=C3=A7uk = milyonu ge=C3=A7mi=C5=9Ftir. =C3=87ok gen=C3=A7 bir n=C3=BCfusa=20 sahip olan T=C3=BCrkiye'de g=C3=BCn=C3=BCm=C3=BCzde ilk=C3=B6= =C4=9Fretim ve=20 lise = =C3=B6=C4=9Frencisi say=C4=B1s=C4=B1=20 15 milyonu ge=C3=A7mi=C5=9F (T=C3=BCrkiye'nin 1927'deki toplam = n=C3=BCfusundan fazla) olup, e=C4=9Fitim=20 sisteminin finasman=C4=B1 da b=C3=BCt=C3=A7e a=C3=A7=C4=B1s=C4=B1ndan = zorluk =C3=A7ekilen konular=C4=B1n ba=C5=9F=C4=B1nda=20 gelmektedir. Lise baz=C4=B1nda Fen Liseleri ve Anadolu = Liseleri e=C4=9Fitimin=20 ba=C5=9F=C4=B1n=C4=B1 =C3=A7ekmektedir.

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 =C3=9Cniversiteler

Ana madde: T=C3=BCrkiye=20 Cumhuriyeti =C3=BCniversiteleri

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 K=C3=BClt=C3=BCr

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 Edebiyat

T=C3=BCrk=C3=A7e, Ural-Altay=20 dil ailesinin Altay koluna dahil bir = dildir.

T=C3=BCrkiye T=C3=BCrk=C3=A7esi Osmanl=C4=B1 ve Sel=C3=A7uklu = tarihleri neticesinde Fars=C3=A7a, Arap=C3=A7a,=20 Rumca, =C4=B0talyanca ve Balkan dilleri, 19.yy.'da Frans=C4=B1zca ve = g=C3=BCn=C3=BCm=C3=BCzde de=20 =C4=B0ngilizce ile etkile=C5=9Fime ve benze=C5=9Fime girmi=C5=9Ftir.

T=C3=BCrklerin tarihine paralel olarak T=C3=BCrk=C3=A7e'nin yay=C4=B1ld=C4=B1=C4=9F=C4=B1 co=C4=9Frafi alan=20 =C3=A7ok geni=C5=9Ftir. Bug=C3=BCnk=C3=BC Mo=C4=9Folistan= 'da Karadeniz'in=20 kuzeyinde, Balkanlar'da, Do=C4=9Fu=20 Avrupa'da, g=C3=BCneyde Anadolu ve Irak'da, Kuzey = Afrika'n=C4=B1n bir=20 b=C3=B6l=C3=BCm=C3=BCn=C3=BC i=C3=A7ine alan geni=C5=9F b=C3=B6lgede, T=C3=BCrk=C3=A7e konu=C5=9Fan T=C3=BCrk = halklar=C4=B1 ya=C5=9Famaktad=C4=B1r. Bu=20 kadar b=C3=BCy=C3=BCk bir alan i=C3=A7inde konu=C5=9Fulan T=C3=BCrk=C3=A7e, pek =C3=A7ok leh=C3=A7e, =C5=9Five ve=20 a=C4=9F=C4=B1z farkl=C4=B1l=C4=B1klar=C4=B1 g=C3=B6stermektedir. Tarihi = geli=C5=9Fimi i=C3=A7inde T=C3=BCrk=C3=A7e, VIII-XIII. As=C4=B1rlar=20 aras=C4=B1nda Eski T=C3=BCrk=C3=A7e, XIII-XX. As=C4=B1rlar aras=C4=B1nda = Orta T=C3=BCrk=C3=A7e, XX as=C4=B1rda yeni T=C3=BCrk=20 Yaz=C4=B1 Dilleri ana ba=C5=9Fl=C4=B1klar=C4=B1 alt=C4=B1nda = =C3=BC=C3=A7 gurupta incelenmektedir.

Bug=C3=BCn T=C3=BCrk Dili d=C3=BCnyada 300 milyon insan = taraf=C4=B1ndan konu=C5=9Fulmaktad=C4=B1r.

T=C3= =BCrkiye T=C3=BCrk=C3=A7esi, Orta=20 T=C3=BCrk=C3=A7enin, Bat=C4=B1 T=C3=BCrk=C3=A7esi kolunun = g=C3=BCn=C3=BCm=C3=BCzde kullan=C4=B1lan b=C3=B6l=C3=BCm=C3=BCd=C3=BCr. = Bat=C4=B1=20 T=C3=BCrk=C3=A7esinin ikinci devri olan Osmanl=C4=B1ca = (Osmanl=C4=B1 Yaz=C4=B1=20 Dili) =C4=B0stanbul'un = fethinden Osmanl=C4=B1=20 =C4=B0mparatorlu=C4=9Fu'nun sonuna kadar XV-XX. as=C4=B1rlar = aras=C4=B1nda devam eden yaz=C4=B1=20 dilidir. Bu d=C3=B6nemde, Arap=C3=A7a ve Fars=C3=A7a = unsurlar T=C3=BCrk=C3=A7e'yi b=C3=BCy=C3=BCk =C3=B6l=C3=A7=C3=BCde istila=20 etmi=C5=9F, Osmanl=C4=B1 = yaz=C4=B1 dili. =C3=9C=C3=A7=20 dilden olu=C5=9Fan yapma bir dil haline gelmi=C5=9Ftir. Be=C5=9F = as=C4=B1r s=C3=BCren Osmanl=C4=B1ca d=C3=B6neminde=20 T=C3=BCrk=C3=A7e kendi=20 tabii geli=C5=9Fmesini s=C3=BCrd=C3=BCrememi=C5=9Ftir. 1908 = Me=C5=9Frutiyetinden sonra T=C3= =BCrkiye T=C3=BCrk=C3=A7esi'ne=20 ge=C3=A7i=C5=9F hareketinin haz=C4=B1rl=C4=B1klar=C4=B1 1911'de Selanik'de = ba=C5=9Flayan "Yeni Lisan"=20 hareketi ile =C5=9Fekillenmi=C5=9Fti.

Cumhuriyetten sonra = 1928'de = yap=C4=B1lan Harf=20 =C4=B0nk=C4=B1lab=C4=B1 ile Arap=20 harfleri terk edilip Latin = harflerinin kabul=C3=BC=20 T=C3=BCrk=C3=A7e'nin=20 yabanc=C4=B1 unsurlardan kurtar=C4=B1lmas=C4=B1n=C4=B1 = h=C4=B1zland=C4=B1rd=C4=B1. T=C3=BCrk = dili'ni ara=C5=9Ft=C4=B1rmak ve=20 tabii mecras=C4=B1nda geli=C5=9Fmesine katk=C4=B1da bulunmak =C3=BCzere = 1932 y=C4=B1l=C4=B1nda T=C3=BCrk=20 Dil Kurumu kuruldu. Bu =C3=A7al=C4=B1=C5=9Fmalarla, bug=C3=BCn T=C3= =BCrkiye T=C3=BCrk=C3=A7esi,=20 yabanc=C4=B1 unsurlardan ar=C4=B1nm=C4=B1=C5=9F, tabii mecras=C4=B1nda = geli=C5=9Fmeye devam eden edebiyat ve=20 k=C3=BClt=C3=BCr dili olarak ya=C5=9Famaktad=C4=B1r.

T=C3=BCrk=20 Edebiyat=C4=B1, T=C3=BCrklerin dahil olduklar=C4=B1 =C3=BC=C3=A7 = medeniyet ve k=C3=BClt=C3=BCr dairesine=20 paralel olarak =C3=BC=C3=A7 safhada incelenmektedir. =C4=B0slamiyetten = =C3=B6nceki T=C3=BCrk=20 Edebiyat=C4=B1, =C4=B0slamiyetten sonraki T=C3=BCrk=20 Edebiyat=C4=B1 ve Bat=C4=B1 tesirindeki T=C3=BCrk=20 Edebiyat=C4=B1. =C4=B0slamiyetten =C3=B6nceki T=C3=BCrk=20 Edebiyat=C4=B1, T=C3=BCrklerin Orta Asya'da = ya=C5=9Fad=C4=B1klar=C4=B1=20 devirlerde b=C3=BCt=C3=BCn T=C3=BCrk=20 boylar=C4=B1 aras=C4=B1nda m=C3=BC=C5=9Fterek ve b=C3=BCy=C3=BCk = b=C3=B6l=C3=BCm=C3=BC ile s=C3=B6zl=C3=BC olan edebiyatt=C4=B1r. = T=C3=BCrk=20 dilinin tespit edilebilen en eski yaz=C4=B1l=C4=B1 metinleri VII. = Asr=C4=B1n sonlar=C4=B1na ve VIII.=20 Asr=C4=B1n ilk yar=C4=B1s=C4=B1na ait olan dikili ta=C5=9Flard=C4=B1r. = Bunlar aras=C4=B1nda yer alan 732'de K=C3=BCltigin,=20 735'de Bilge=20 Ka=C4=9Fan, 720'de Tonyukuk ad=C4=B1na=20 dikilen Orhun=20 Yaz=C4=B1tlar=C4=B1 gerek muhtevalar=C4=B1, gerekse m=C3=BCkemmel = dil ve =C3=BCsluplar=C4=B1yla T=C3=BCrk dili = ve=20 edebiyat=C4=B1n=C4=B1n ve tarihinin =C5=9Fahaserleri aras=C4=B1nda yer = almaktad=C4=B1r. Bu d=C3=B6nemden=20 g=C3=BCn=C3=BCm=C3=BCze ula=C5=9Fan T=C3=BCrk=20 destanlar=C4=B1 aras=C4=B1nda Yarat=C4=B1l=C4=B1=C5=9F, Saka, = O=C4=9Fuz Ka=C4=9Fan, G=C3=B6kt=C3=BCrk, Uygur, Manas=20 destanlar=C4=B1 say=C4=B1labilir. XIV. as=C4=B1rda yaz=C4=B1ya = ge=C3=A7irilen "Dede Korkut = Kitab=C4=B1" destan=20 d=C3=B6neminin hat=C4=B1ralar=C4=B1n=C4=B1 saklayan, gerek muhteva = gerekse dil ve =C3=BCslup=20 m=C3=BCkemmeliyeti bak=C4=B1m=C4=B1ndan T=C3=BCrk=C3=A7e'nin =C5=9Faheserleri aras=C4=B1nda=20 yerini daima muhafaza eden =C3=A7ok de=C4=9Ferli bir eserdir.=C5=9Eu = anki T=C3=BCrkiye topraklar=C4=B1nda=20 daha =C3=B6nce bir=C3=A7ok uygarl=C4=B1k bulunmu=C5=9Ftur.Bu = uygarl=C4=B1klar T=C3=BCrk k=C3=BClt=C3=BCr=C3=BCn=C3=BC=20 zenginle=C5=9Ftirmi=C5=9F ayr=C4=B1ca T=C3=BCrk topraklar=C4=B1n=C4=B1 = de=C4=9Ferli k=C4=B1lm=C4=B1=C5=9Ft=C4=B1r.

E=C4=9Fer Osmanl=C4=B1 =C4=B0mparatorlu=C4=9Fu d=C3=B6neminde = T=C3=BCrk Dili'ne =C3=B6nem verilse ve=20 yayg=C4=B1nla=C5=9Ft=C4=B1r=C4=B1lsa idi, bug=C3=BCn D=C3=BCnya = =C3=A7ap=C4=B1nda bat=C4=B1 dilleri ile yar=C4=B1=C5=9Fabilecek bir=20 konuma sahip olacakt=C4=B1. =C4=B0ngiltere, Fransa, =C4=B0spanya gibi = memleketler gittikleri=20 yerlere dillerini de g=C3=B6t=C3=BCrd=C3=BCkleri halde T=C3=BCrkler bu = konuda ba=C5=9Far=C4=B1l=C4=B1=20 olamam=C4=B1=C5=9Flard=C4=B1r.

[de=C4=9Fi=C5=9Ftir]=20 Mutfak

Ana madde: T=C3=BC= rk=20 mutfa=C4=9F=C4=B1

T=C3=BC= rk=20 mutfa=C4=9F=C4=B1, =C3=87in ve Frans=C4=B1z=20 mutfaklar=C4=B1yla beraber d=C3=BCnyan=C4=B1n en zengin = mutfaklar=C4=B1ndand=C4=B1r. Co=C4=9Frafyas=C4=B1 ve tarihi=20 gere=C4=9Fi, T=C3=BCrk mutfa=C4=9F=C4=B1 =C3=A7ok b=C3=BCy=C3=BCk bir = =C3=A7e=C5=9Fitlilik olu=C5=9Fturur. T=C3=BCrk mutfa=C4=9F=C4=B1, Mezopotamya ve Balkan = mutfaklar=C4=B1yla=20 etkile=C5=9Fime girmi=C5=9Ftir, =C4=B0stanbul